31 มีนาคม 2551

อัตราการเกิดโรคมะเร็งได้เพิ่มสูงขึ้นในช่วง 2-3 ทศวรรษที่ผ่านมาพร้อมๆการเสียชีวิตจากโรคมะเร็งที่แซงหน้าอัตราการเสียชีวิตจากสาเหตุก่อนๆซึ่งขณะนี้เราได้แข่งขันเพื่อตามให้ทันประเทศตะวันตก ในวันนี้ มะเร็งลำไส้, มะเร็งทรวงอก, และมะเร็งปอดเป็นเสียยิ่งกว่าโรคธรรมดาสามัญ  ปัจจุบันนักวิทยาศาสตร์เชื่อว่าโรคมะเร็งส่วนมากมีสาเหตุจากปัจจัยภายนอก ซึ่งมีหลายสิ่งที่เราสามารถควบคุมได้ นั่นหมายความว่าอย่างน้อยในทางทฤษฎี, มะเร็งหลายชนิดป้องกันได้ ดังนั้นเราสามารถลดความเสี่ยงการเกิดโรคมะเร็งได้อย่างไร?

ในเดือนธันวาคม 2550, กองทุนวิจัยมะเร็งโลก [ WCRF ] และ สถาบันมะเร็งแห่งชาติสหรัฐอเมริกา [ AICR ] ได้ประกาศข้อแนะนำล่าสุดที่ปรับปรุงขึ้นจากฉบับปี พ.ศ. 2540 สำหรับการป้องกันมะเร็งด้วยการรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ต่อสุขภาพและการออกกำลังกาย ดังนั้นมีอะไรที่ถูกปรับเปลี่ยนบ้างจากข้อแนะนำก่อนๆ และแนวทางเหล่านี้มีความหมายต่อประชาชนอะไรบ้างโดยพื้นฐานวันต่อวัน 

เน้นย้ำความสำคัญเรื่องการจัดการน้ำหนักตัวมากขึ้น

น่าสนใจและอาจไม่น่าแปลกใจ, ข้อแนะนำหลายข้อคล้ายคลึงกันมากกับเกี่ยวกับเรื่องกลุ่มอาหารและมะเร็งฉบับก่อนหน้า (รายงานกองทุนวิจัยมะเร็งโลกและ สถาบันมะเร็งแห่งชาติสหรัฐอเมริกา ปี 2540) และเห็นด้วยกับสิ่งที่หน่วยงานด้านสาธารณสุขส่วนมากกำลังให้คำแนะนำอยู่เกี่ยวกับลักษณะการดำเนินชีวิตที่ดีต่อสุขภาพและการป้องกันโรคที่เกิดจากอาหาร การเปลี่ยนแปลงหลักๆคือแนวทางที่ได้รับการปรับปรุงเน้นย้ำเกี่ยวกับเรื่องการจัดการน้ำหนักตัวมากขึ้น 

เปรียบเทียบกับข้อแนะนำในปี 2540, การเปลี่ยนแปลงสำคัญๆที่พบในแนวทางใหม่ คือ :

-      เพิ่มความสนใจเรื่องน้ำหนักตัวมากขึ้น ทางคณะกรรมการพบว่ามีหลักฐานที่มีน้ำหนักชัดเจนมากขึ้นในการเชื่อมโยงกันะรหว่างการมีน้ำหนักเกินหรือโรคอ้วนและความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นของมะเร็งบางชนิด ที่จริงแล้วคำแนะนำ 3 ข้อแรกของรายงานได้บรรยายถึงการรักษาควบคุมน้ำหนักตัวและการพยายามทำตัวให้กระฉับกระเฉงอยู่เสมอ

-      เพิ่มความสนใจเรื่องกิจกรรมทางร่างกายมากขึ้น ในรายงานฉบับก่อนได้หมายเหตุถึงความเชื่อมโยงกันระหว่างมะเร็งลำไส้ใหญ่และกิจกรรมทางร่างกาย การศึกษาเพิ่มเติมในเรื่องนี้มีหลักฐานที่ทำให้แน่ใจว่ากิจกรรมทางร่างกายเป็นเกราะป้องกันโรคมะเร็งหลายชนิด นอกจากนี้ยังมีบทบาทสำคัญในการควบคุมน้ำหนักตัว

-      ข้อแนะนำในการเลี้ยงทารกด้วยนมมารดาให้ได้ 6 เดือนได้ถูกรวมอยู่ในแนวทางปี 2250 นี้ด้วย การให้นมมารดาช่วยควบคุมน้ำหนักทั้งในมารดาและทารก และยังปรากฎว่าลดความเสี่ยงต่อมะเร็งทรวงอก

-       ข้อแนะนำสำหรับผู้รอดชีวิตจากมะเร็ง (ทั้งผู้ที่กำลังอยู่ร่วมกับมะเร็ง, กำลังเข้ารับการรักษาหรือรอดจากการเสียชีวิตด้วยโรคมะเร็ง) ได้ถูกนำมารวมกันเป็นครั้งแรก แนวทางสำหรับกลุ่มนี้คือการปฏิบัติตามข้อแนะนำทั่วไปสำหรับการป้องกันมะเร็ง

-         ข้อแนะนำในการรับสารอาหารจากแหล่งอาหารที่หลากหลาย ไม่ยึดติดกับอาหารเสริม 

การนำหลักการไปปฏิบัติ

ต่อไปนี้คือความหมายที่แท้จริงของข้อแนะนำต่างๆสำหรับคนทั่วไปที่กำลังพยายามปฎิบัติตามการรับประทานอาหารเพื่อสุขภาพ

ข้อแนะนำที่ 1 : “พยายามควบคุมให้น้ำหนักตัวอยู่ภายในช่วงปกติเท่าที่จะทำได้”

ความหมาย : ทั้งเด็กและวัยรุ่นควรรักษาระดับน้ำหนักตัวที่ดีต่อสุขภาพให้ได้โดยตลอดในช่วงวัยเด็ก และผู้ใหญ่ควรพยายามหลีกเลี่ยงการเพิ่มขึ้นเรื่อยๆทีละน้อยแต่บ่อยครั้งของน้ำหนักที่มาเยือนพร้อมกับอายุที่เพิ่มขึ้น ค่าดัชนีมวลกาย(น้ำหนักตัวเป็นกิโลกรัม/ความสูงเป็นเมตรกำลังสอง) สำหรับน้ำหนักที่ดีต่อสุขภาพนั้นปกติอยู่ที่   20-25 รายงานของกองทุนวิจัยมะเร็งโลกแนะนำว่าคนทั่วไปควรตั้งเป้าค่าดัชนีมวลกายไว้ที่ระดับต่ำสุดของช่วงน้ำหนักร่างกายปกติ, นั่นคือดัชนีมวลกายที่ 21-23

ข้อแนะนำที่ 2 : ให้ความว่องไวทางด้านร่างกายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน

ความหมาย : พยายามให้ร่างกายเคลื่อนไหวบ้างอย่างเหมาะสม (หมายถึงการเดินเร็วหรืออย่างอื่นที่คล้ายกัน) อย่างน้อย 30 ต่อวัน จุดมุ่งหมายคือการค่อยๆเพิ่มเวลา(ให้มากกว่า 60 นาที) หรือระดับความหนักของการออกกำลังกายและลดช่วงเวลาที่อยู่หน้าจอลง (โทรทัศน์, คอมพิวเตอร์, และเครื่องเล่นเกมส์)

ข้อแนะนำที่ 3: จำกัดการบริโภคอาหารที่ให้พลังงานสูง

ความหมาย : อาหารที่ให้พลังงานสูง คือ อาหารที่มีแคลอรี่สูง ในขณะที่อาหารชนิดอื่นๆจะเป็นสาเหตุของการเพิ่มน้ำหนักตัวก็ต่อเมื่อเรารับประทานอาหารชนิดนั้นๆมากเกินไป, อาหารชนิดที่ให้พลังงานสูงนี้ให้แคลอรี่แต่มีสารอาหารเพิ่มเติมน้อย ดังนั้นจึงควรบริโภคในปริมาณที่เหมาะสม อาหารที่ให้พลังงานสูงนั้นรวมถึง เค้ก, ขนมปังกรอบ, ขนมอบ, เครื่องดื่มที่ไม่ผสมแอลกอฮอล์, เครื่องดื่มที่เติมน้ำตาล, ลูกอมลูกวาด, อาหารทอดและอาหารจานด่วน

ข้อแนะนำที่ 4 : อาหารจากพืช

ความหมาย : ตั้งเป้าการรับประทานผักและผลไม้ให้ได้ 5 ส่วนต่อวัน สีสันยิ่งมากยิ่งดี – ดังนั้นเป้าหมายคือรวมความหลากหลายของทั้งผักและผลไม้ – แดง, เขียว, ม่วง, เหลือง, ส้ม

เลือกธัญพืชและถั่วเมล็ดแห้งเส้นใยสูงเพื่อเพิ่มการรับประทานกากใย และหลีกเลี่ยงเมล็ดหรือถั่วเมล็ดที่ถูกเก็บรักษาอย่างไม่เหมาะสมเพราะอาจมีสารพิษที่เกิดจากเชื้อรา(อัลฟาท๊อกซิน)ซึ่งสามารถทำให้เกิดมะเร็งตับ

ข้อแนะนำที่ 5 : อาหารจากสัตว์

ความหมาย : กองทุนวิจัยมะเร็งโลก [ WCRF ] ได้ให้คำแนะนำในการรับประทานเนื้อแดงที่ปรุงสุกแล้ว (เนื้อวัว, เนื้อแกะ, เนื้อหมู หรือ เนื้อแพะ) ไม่เกิน 500 กรัมต่อสัปดาห์ ต้องแน่ใจว่าเป็นเนื้อไม่ติดมันและเลาะไขมันออก  แปลได้ว่าเท่ากับเนื้อดิบประมาณ 750 กรัมซึ่งสอดคล้องกับคู่มือโภชนาการของประเทศออสเตรเลีย (Australian National Dietary Guidelines) ที่แนะนำให้รับประทานเนื้อแดงไม่ติดมันสัปดาห์ละ 3-4 ส่วน รายงานยังแนะนำอีกว่าควรหลีกเลี่ยงเนื้อที่ผ่านการแปรรูป (เช่น แฮม, เบคอน, ซาลามี่, แฟรงเฟิร์ต) หรือควรรับประทานเป็นบางโอกาสในปริมาณน้อยๆ

ข้อแนะนำที่ 6 : จำกัดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์

ความหมาย : คำแนะนำคล้ายคลึงกับหน่วยงานด้านสาธารณะสุขส่วนมาก – หากคุณดื่มแอลกอฮอล์, สำหรับผู้ชายไม่ควรดื่มเกิน 2 แก้วมาตรฐานต่อวัน และผู้หญิงไม่ควรดื่มเกินกว่าหนึ่งแก้วต่อวัน 

ข้อแนะนำที่ 7 : ระวังปริมาณเกลือที่คุณรับประทาน

ความหมาย : เกลือและอาหารที่ถูกถนอมด้วยเกลือ (เช่น ผักดอง) คาดกันว่าเป็นสาเหตุของโรคมะเร็งกระเพาะอาหาร ดังนั้นสิ่งที่ดีที่สุดคือการจำกัดปริมาณเกลือที่รับประทานหรืออาหารที่มีรสเค็ม มีหมายเหตุที่เฉพาะเจาะจงสำหรับประชาชนที่อาศัยอยู่ในประเทศจีน, ทางคณะกรรมการได้มีคำเตือนเกี่ยวกับการรับประทานปลาเค็มแบบฉบับชาวกวางตุ้ง ปลาชนิดนี้, ซึ่งมักถูกยื่นให้เด็กๆอยู่เสมอ, คาดกันว่าเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งหลังโพรงจมูก

ข้อแนะนำที่ 8 : ตั้งเป้าให้ร่างกายได้รับสารอาหารที่จำเป็นด้วยอาหารเพียงอย่างเดียว

ความหมาย : คุณไม่จำเป็นต้องพึ่งพาอาหารเสริม หากคุณกำลังรับประทานอาหารที่ดีต่อสุขภาพอยู่แล้ว ขณะเดียวกับที่การศึกษาหลายชิ้นที่ชี้แนะว่าอาหารเสริมบางชนิดอาจลดความเสี่ยงของมะเร็งบางตัว, หลักฐานยังเป็นที่โต้แย้งกันอยู่ การรับประทานอาหารให้หลากหลายและมีประโยชน์ต่อสุขภาพนั้นเป็นวิธีการรักษาที่ดีที่สุดในการป้องกันโรคมะเร็ง

ข้อแนะนำที่ 9 : การเลี้ยงทารกด้วยนมมารดา

ความหมาย : ตั้งเป้าเลี้ยงทารกด้วยนมมารดาให้ได้ 6 เดือน

ข้อแนะนำที่ 10 : ผู้รอดชีวิตจากมะเร็ง

ความหมาย : คนที่รอดจากการเสียชีวิตด้วยโรคมะเร็งได้รับคำชี้แนะให้ปฎิบัติตามข้อแนะนำทั้ง 9 ข้อข้างต้นหากเป็นไปได้ คณะกรรมการหมายเหตุว่าไม่มีหลักฐานใดที่จะนำมาใช้ในการแยกข้อแนะนำต่างๆสำหรับคนที่กำลังใช้ชีวิตร่วมอยู่กับมะเร็งหรือคนที่ทุเลาจากสภาพ

สรุป

ศาสตราจารย์ Jim Mann, ศาสตราจารย์ว่าด้วยโภชนาการมนุษย์และการแพทย์  มหาวิทยาลัย Otago, ประเทศนิวซีแลนด์, เป็นสมาชิกของคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญซึ่งคล้อยตามรายงานของ WCRF/AICR ศาสตราจารย์ Jim Mann เชื่อว่าการจัดการปัญหาเรื่องโรคอ้วนคือกุญแจในการลดอัตราการเกิดโรคมะเร็ง “โรคอ้วนและการขาดกิจกรรมทางร่างกายเพิ่มความเสี่ยงต่อมะเร็งทุกชนิด, รวมถึงมะเร็งชนิดธรรมดาสามัญที่สุดที่เรารู้จัก การลดอัตราการเกิดและการแพร่ระบาดของโรคอ้วนเป็นปัจจัยที่สำคัญอย่างแท้จริงในการลดความเสี่ยงต่อโรคมะเร็ง,” ศาสตราจารย์ Jim Mann กล่าว เขาชี้แนะว่าวิธีการป้องกันมะเร็งที่ดีที่สุดนั้นต้องการแบบแผนการรับประทานอาหารในลักษณะที่เป็นธรรมชาติ หรือมีความเป็นธรรมชาติมากที่สุด, รวมถึงความหลากหลายของผลไม้, ผัก และอาหารเส้นใยสูงอื่นๆ, ร่วมกับการทำกิจกรรมทางร่างกายเป็นประจำ เพื่อช่วยส่งเสริมน้ำหนักตัวที่ดีต่อสุขภาพ

References:

World Cancer Research Fund and the American Institute for Cancer Research. “Food, Nutrition, Physical Activity and the Prevention of Cancer: a global perspective”. Washington DC:AICR, 2007